Nghĩ vắn trong ngày  

nguyễn văn hóa ghi nhận

____________________ 

Tuesday, June 30, 2009 : 

Nhân “sự cố” tu viện Bát Nhã ở tỉnh Lâm Đồng đang có nguy cơ bị nhóm PG quốc doanh (qua cơ quan MTTQ) bách hại, ta hãy “nghĩ lui” về quá khứ : Trong hai lần về nước, phái đoàn PG Làng Mai do thiền sư Nhất Hạnh chủ đạo, 'tính sắc tướng' đã hiển lộ quá nổi bật. Sự kiện một phái đoàn quá lớn, được Phật tử trong nước đón rước với cờ quạt linh đình, nghi thức rầm rộ đã làm cho nhiều người, nhiều giới không ưa. Để cho sự kiện đó xảy ra, phái đoàn tăng thân Làng Mai thiếu ý thức sự khác biệt về “protocol” giữa đời và đạo. Đạo khả đạo phi thường đạo; Danh khả danh phi thường danh.  Cho nên, Nhân Quả lại trùng trùng duyên khởi.

- Hẳn có nhiều giới Phật tử, tu sĩ, cư sĩ vốn tự hào về Phật Giáo thời đại Lý-Trần. Phật Giáo Lý Trần, thiên hạ bán quy tăng. Nhưng, thiên hạ đây nằm ở chiều ngang, tức là chiều của dân làm chủ -dân vi quý. Đời sống người dân trở thành ‘bán quy tăng’ là hành vi tự giác ngộ.  Sự giác ngộ ấy đến từ tâm cảnh bởi con người đạo lý - nhân cách đạo lý - tinh thần đạo lý – hành động đạo lý (từ bi hỷ xã, thân tâm Phật tánh) từ giai tầng lãnh đạo quốc gia (vua – quan – tăng lữ), tức là chiều dọc, là chiều của hệ thống quyền lực trung ương tập quyền. Vua – quan – tăng lữ lại là hóa thân của giai tầng xã hội (social stratum), chứ không phải là giai-cấp-kinh-tế (social class) đặc quyền, nên đã trở thành biểu tượng, mẫu mực để cảm hóa dân.

Có thể nhiều kẻ mưu trí đã nghĩ tới việc chuyển hóa xã hội cộng sản đương đại trở thành một “xã hội Lý-Trần thời xã hội chủ nghĩa với kinh tế thị trường”, nhưng con người đạo lý – nhân cách đạo lý – hành động đạo lý của chiều dọc nói trên là gì, nằm ở đâu? Đảng cộng sản VN dùng kỹ thuật cách mạng để trị dân qua Mặt trận Tổ quốc (tổ chức đấu tranh), biến tăng thành cán bộ, biến cán bộ trở thành tăng. Vậy nên nó hỏng từ căn bản. Tăng – cán bộ/tăng sớm hay muộn cũng sẽ trở thành giai cấp kinh tế (do bản chất của kinh tế thị trường) –nói giai cấp, vì nó sở hữu các phương tiện để tạo ra của cải, tài sản (trong đó có tư sản tiền tệ); trong khi đại đa số người dân trở thành chiều ngang quần chúng khốn đốn vì sinh nhai và trong khát vọng tranh đua với giai cấp hàng dọc ẩn tàng (nhưng biểu hiện qua sự thành công, tiêu thụ, hưởng thụ xa hoa trong đời sống: qua nhiều tập đoàn, tầng lớp xã hội do thời thế và hoàn cảnh ưu đãi), là tiền đề để nảy nở một mâu thuẫn xã hội, đấu tranh giai cấp mới. Theo lý thuyết cộng sản, khi mâu thuẫn giai cấp ở mức cùng cực thì sẽ bùng vỡ cách mạng.

Vả lại, các yếu tố và điều kiện cấu tạo xã hội Lý – Trần và đương đại có rất nhiều dị biệt (qua quy trình biến thái của lịch sử và tiến hóa của thời gian), cả mức độ lẫn tính chất, cho nên tham vọng kiểm soát để đồng nhất hóa Phật Giáo Việt Nam qua cơ cấu Mặt trận Tổ quốc với Giáo hội PGVN sẽ thất bại. Để tránh khỏi hậu quả thê thảm từ sự thất bại đó, dân chủ pháp trị có thể là giải pháp tối ưu!?